Blijven(d) investeren in Apeldoorn
Hierbij ontvangt u de Meerjarenprogrammabegroting (MPB) 2027-2030. De eerste begroting van deze bestuursperiode, maar we beginnen als nieuw college zeker niet op nul. Met deze MPB bouwen we door op de stappen die de afgelopen jaren door uw raad en de colleges voor ons zijn gezet. We zetten de ontwikkeling van nieuwe woon- en werklocaties door, investeren verder in een bereikbare gemeente en blijven ons inzetten voor sterke buurten, wijken en dorpen en voor goede voorzieningen voor alle Apeldoorners.
De komende jaren blijft investeren in de toekomst van onze gemeente namelijk hard nodig. We willen onze huidige en toekomstige inwoners ruimte geven om te wonen, te leven en (op) te groeien. Met de recente geboorte van de 170.000ste inwoner van Apeldoorn zien we de nieuwste generatie Apeldoorners opgroeien. Dat benadrukt het belang van de keuzes die we vandaag maken, zodat ook zij kunnen rekenen op voldoende woningen, goed onderwijs, passende voorzieningen, aantrekkelijk werk en een groene, gezonde leefomgeving.
Groei blijft ook nodig om te voorkomen dat we in een krimpscenario terecht komen en de bevolkingssamenstelling verder vergrijst. Die ontwikkeling heeft niet alleen gevolgen voor de vitaliteit van onze stad en dorpen, maar uiteindelijk ook voor het draagvlak onder onze voorzieningen, onze economie en daarmee uiteindelijk ook voor de koopkracht van onze inwoners. De keuzes die we nu maken bepalen of er over 20 jaar voldoende mensen zijn voor de zorg, het onderwijs, bedrijven, verenigingen en vrijwilligerswerk. Investeren is daarom geen luxe, maar een noodzaak.
Deze begroting staat in het teken van gericht blijven investeren in Apeldoorn. Niet alles kan tegelijk. Niet iedere wens kan onmiddellijk worden gerealiseerd. Maar stilstand is geen optie. Ook in tijden van financiële druk zullen wij moeten blijven werken aan de toekomst van onze gemeente. Daarom blijven we investeren in woningbouwproductie om richting de 1200 woningen per jaar door te stomen. Met de Binnenstad, Spoorzone en Kanaalzone als Grootschalige Woningbouwlocatie hebben we ook de Rijksoverheid aan onze zijde om dit voor elkaar te krijgen.
De toekomst van onze gemeente gaat natuurlijk over werk en onderwijs. Hoe creëren we voldoende maar zeker ook bereikbare banen voor onze inwoners? Hoe zorgen we dat hier voldoende en kwalitatief goed onderwijsaanbod blijft bestaan? Daarom zetten we vol in op de ontwikkeling van onze Stad van Veiligheid als zowel onderwijs- als banenmotor rondom het station en het Amaliakwartier, investeren we opnieuw in NewTechPark, en maken we werk van nieuwe werklocaties. Onze toekomst gaat zeker ook over onderling contact en ontmoeting. Zoals ook genoemd in de zomerbrief investeren we daarom de komende jaren in sport, cultuur en (top)evenementen om saamhorigheid en ontmoeting te faciliteren.
Met deze investeringen werken we verder aan het Apeldoorn van vandaag, morgen en overmorgen. Dat doen we als gemeente niet alleen maar samen met onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke partners in de stad. Want alleen door samen op te trekken kunnen we de uitdagingen van vandaag omzetten in de kansen voor morgen.
Lange lijnen richting 2050
Dit college begint niet opnieuw. De ingezette koers als groene en royale Hoofdstad van de Veluwe zetten we voort en versterken we. Deze MPB is dan ook het startpunt van een herijkte omgevingsvisie en een nieuwe kadernota Veerkrachtige en Weerbare Samenleving. Dat doen we op basis van het binnenkort op te leveren ambitiedocument Apeldoorn 2050 waarmee we een stip aan de horizon gaan zetten en zo de toekomst van Apeldoorn concreet richting geven.
Een herijking van de Omgevingsvisie gaat vervolgens, na oplevering Apeldoorn 2050, verder in op de ruimtelijke ontwikkeling van Apeldoorn en op de keuzes die nodig zijn om de noodzakelijke groei en ontwikkeling van stad en dorpen in goede banen te leiden.
Een sterke fysieke leefomgeving en een sterke sociale basis zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Daarom blijven wij investeren in beide dimensies tegelijk. Wij kiezen niet tussen fysiek en sociaal, maar zien beide als noodzakelijke voorwaarden voor een toekomstbestendig Apeldoorn.
De Nota Veerkrachtige en Weerbare Samenleving zal richting geven aan de rol die we als gemeente spelen in dorpen, wijk en buurten. Zoals we schreven in het coalitieakkoord ‘Ruimte voor Mensen’ kiezen we daarbij nadrukkelijk voor het benutten van de kracht van maatschappelijke organisaties, vrijwilligersinitiatieven en informele netwerken. Veerkracht en Weerbaarheid begint namelijk bij het versterken van gezinnen, scholen, buurten en sociale netwerken.
In 3 stappen de basis op orde én investeren in de toekomst
Deze MPB borduurt voort op de Zomerbrief. Daarin hebben wij een actuele financiële foto gepresenteerd en een eerste vertaling gemaakt van de ambities uit het coalitieakkoord. Dat financiële beeld is nu vervolmaakt en laat zien dat 2027 nog een sluitende jaarschijf kent, maar dat de jaren daarna wederom een grote onzekerheid ontstaat. De ontwikkeling van het gemeentefonds, maar ook de discussie over de financiering van de jeugdzorg vanaf 2028 zorgen ervoor dat de financiële ruimte in de komende jaren onder druk blijft staan. We kunnen inmiddels wel spreken over een structurele situatie van financiële onzekerheid. Een gegeven waar we ook in onze financiële parameters rekening mee moeten gaan houden.
Tegelijkertijd ontslaat die onzekerheid ons niet van investeren in de toekomst. Het uitgangspunt van dit college blijft ongewijzigd. Wij willen de basis op orde houden en tegelijkertijd ruimte blijven vinden voor investeringen. Investeringen die nodig zijn om Apeldoorn toekomstbestendig te maken. In de Zomerbrief hebben wij aangegeven langs drie stappen hieraan te willen werken.
De eerste stap betrof het vernieuwen van onze financiële uitgangspunten. Een gezonde financiële huishouding vraagt om een evenwichtige afweging van risico's, reserves, voorzieningen en investeringsruimte. Daarom hebben wij gewerkt aan nieuwe kadernota reserves en voorzieningen die u inmiddels heeft ontvangen en voeren wij met uw raad het gesprek over bredere financiële parameters, waaronder solvabiliteit. Het doel daarvan is niet om meer risico's te nemen, maar om te voorkomen dat risico's op verschillende plekken dubbel worden afgedekt en financiële ruimte onnodig wordt beperkt.
De tweede stap betreft onze eigen organisatie en taken. Met deze begroting zetten wij daarin een eerste stap. In deze begroting vindt u een aantal voorstellen nieuw beleid waarbij we vooralsnog alleen middelen ter beschikking gesteld voor het komende jaar (2027). De jaren daarna zijn op pm gezet. Aan de organisatie is gevraagd om voor deze latere jaren eerst te kijken naar herprioritering en herschikking in plaats van stapeling. Deze werkwijze willen we de komende periode nadrukkelijk in gaan zetten. In een tijd van schaarste is de vraag namelijk niet alleen wat we méér willen doen, maar ook wat we minder of anders willen doen om die méér mogelijk te maken. Dat is een werkwijze die we in onze huidige begrotingssystematiek onvoldoende toepassen; te vaak kijken we alleen naar meer.
In het eerste kwartaal van 2027 willen we hier verder stappen in zetten, kijken naar welke taken anders, slimmer of doelmatiger kunnen worden uitgevoerd. Kiezen en prioriteren is noodzakelijk om ook op langere termijn ruimte te houden voor investeringen. Zoals in de zomerbrief aangekondigd vraagt deze exercitie om verdieping, tijd en zorgvuldig bestuur; hier ligt een belangrijke sleutel voor een duurzaam financieel perspectief. In de Voorjaarsnota zullen we hier op terugkomen richting uw gemeenteraad.
Zo nodig en pas na bovengenoemde stappen zien wij de discussie voor ons rondom de lastenverdeling. Daarin volgen wij de lijn die wij eerder met uw raad hebben gedeeld in de zomerbrief en in het coalitieakkoord ‘Ruimte voor mensen’. Voor 2027 is deze stap nog niet noodzakelijk, maar in latere jaren en meer onzekerheid, blijft het als derde stap een reële optie.
Tot slot
Deze begroting laat zien dat bestuurlijke ambitie en financieel realisme elkaar niet uitsluiten. Wij kiezen ervoor om koers te houden en blijvend te investeren in Apeldoorn. Want investeringen zijn nodig voor vandaag, morgen en overmorgen. Blijvend werken we aan woningbouw, bereikbaarheid, gezondheid, aantrekkelijke dorpen en buurten, een sterke economie, een duurzame leefomgeving en een samenleving waarin mensen naar elkaar omzien.
Wij erkennen tegelijkertijd de financiële uitdagingen waarvoor wij staan en kiezen met de drie bovengenoemde stappen voor een duidelijke strategie om dit aan te pakken. We blijven daarbij continu, via de VNG, met het Rijk in gesprek over de landelijke oplossingen voor de financiële situatie van gemeenten. En we zullen daarbij ook de begrotingsadviezen van de VNG blijven gebruiken als leidraad bij het opstellen van de begroting, zoals we ook dit jaar hebben gedaan.
Met deze begroting houden we koers op een verantwoorde begroting én koers op scherpe prioriteiten. Koers op het kritisch bekijken van onze taken en werkwijzen. En koers op blijvende investeringen in de toekomst van Apeldoorn.