De gemeente Apeldoorn heeft veel geïnvesteerd in kapitaalgoederen (assets) in de vorm van wegen, groen, riolering, openbare verlichting, speelvoorzieningen en andere technische infra. In deze paragraaf treft u een overzicht van onze assets aan, met uitzondering van het gemeentelijk vastgoed. Dit wordt in de paragraaf vastgoed verder behandeld.  

Het beheer van de kapitaalgoederen is van groot belang voor het zo goed mogelijk functioneren van de gemeente op vele terreinen. In deze paragraaf willen we inzicht geven op welke wijze het beheer van de gemeentelijke kapitaalgoederen wordt geborgd.

Voor het beheer van onze openbare ruimte is het Strategisch Assetmanagement Plan (SAMP) leidend. Hierin zijn onder meer de huidige kwaliteit van de assets, de ontwikkelingen op functioneel en technisch vlak en de ambities die we met de assets hebben uitgewerkt. Kerngedachte is dat we met vervanging van assets meer integraal en gebiedsgericht werken en met het beheer expliciet bijdragen aan de doelstellingen van gemeente Apeldoorn.

Belang openbare ruimte

De openbare ruimte is de plek waar alles letterlijk en figuurlijk samen komt; het is de plek waar mensen elkaar ontmoeten, naar hun werk gaan, spelen, sporten en ontspannen. Het is ook de plek waar ambities rondom bijvoorbeeld klimaatadaptatie, biodiversiteit, inclusiviteit en circulariteit worden gerealiseerd.

Met het beheer van de openbare ruimte zorgen we dat deze haar basisfuncties goed kan vervullen. Door goed af te stemmen en te programmeren zoeken we de synergie met andere opgaven en ambities, De openbare ruimte levert daarmee een grote bijdrage aan de doelstellingen en ambities van onze gemeente. We beheren de volgende assets met een totale waarde van ca. 2,4 miljard euro:

Toenemende vervangingsinvesteringen

Apeldoorn is na de oorlog snel gegroeid, grote delen van de openbare ruimte zijn verouderd en komende jaren aan vervanging toe.

Belangrijke assets in deze vervangingsgolf zijn de wegen. De opgave voor wegen neemt komende 15 jaar met een factor 2 tot 3 toe. De stijging van structurele investeringsmiddelen hiervoor is (met de vaststelling van het SAMP) tot 2028 in de MPB opgenomen.  Naar verwachting nemen de uitgaven ook na 2028 toe. In het nieuwe SAMP 2028-2031 wordt dit concreet gemaakt.

Een andere kapitaalintensieve asset zijn de riolen. Vanwege de draagkrachtige (zand)bodem gaan riolen in Apeldoorn lang mee. Ook voor riolen is er sprake van een vervangingsgolf, alleen ligt deze een stuk verder in de toekomst (na 2060).

Begin 2027 zal u een nieuw SAMP worden aangeboden waarbij een nieuwe langjarige prognose is gemaakt. De globale prognose vanuit het huidige SAMP ziet u in onderstaande grafiek:

Beleidskaders

Belangrijkste beleidskader is het Strategisch assetmanagementplan (SAMP).

In het SAMP zijn vijf doelen benoemd waar we komende jaren aan werken:

Onze openbare ruimte …

1. biedt een aantrekkelijke, schone, hele en veilige basis voor alle functies (basis op orde)

2. stimuleert bewegen en ontmoeten

3. draagt bij aan klimaatadaptatie

4. draagt bij aan biodiversiteit

5. ondersteunt inclusiviteit

… en levert daarmee een bijdrage aan de brede welvaart van Apeldoorn.

Daarnaast werken we aan een meer integrale en gebiedsgerichte manier van werken. Niet de techniek van de assets is leidend, maar de meerwaarde die onze werkzaamheden hebben voor de doelstellingen en ambities van Apeldoorn. Dat zien we terug als we (delen van) de openbare ruimte vervangen. Tegelijkertijd zorgen we dat de openbare ruimte wordt aangepast naar de eisen en wensen van deze tijd. We verbeteren waar mogelijk de verkeersveiligheid en toegankelijkheid. We koppelen hemelwater af en vergroenen zoveel mogelijk. Bij aanpassingen in de inrichting van hun leefomgeving krijgen omwonenden de kans om te participeren.

Om dit aantoonbaar en transparant te kunnen doen implementeren we assetmanagement.

In het SAMP zijn 2 kwaliteitsnormen opgenomen voor de openbare ruimte:

1. Kwaliteitsnorm voor het dagelijks onderhoud (schoon)
   Gemiddeld een basiskwaliteit (CROW beeldsystematiek)
   Dit gaat om werkzaamheden zoals maaien, vegen en klein onderhoud. De mate waarin we onze openbare ruimte netjes en verzorgd is, heeft gemiddeld een basiskwaliteit. Op drukke plekken een iets hogere kwaliteit en op plekken waar dat kan iets lager. Deze werkzaamheden worden betaald uit exploitatiemiddelen.
2. Kwaliteitsnorm voor de technische kwaliteit (functioneren)

Gemiddeld 80% heeft minimaal een redelijke kwaliteit (NEN2767)

Dit gaat over vervanging en groot onderhoud, daarmee zorgen we dat onze openbare ruimte nu en in de toekomst goed blijft functioneren en we geen onoverkomelijke achterstanden oplopen. In de regel worden de kosten van deze werkzaamheden geactiveerd. Op dit moment is er sprake van een achterstand in de uitvoering waardoor we deze norm niet halen. De middelen zijn wel beschikbaar en inmiddels is geïnvesteerd in de uitvoeringscapaciteit en organisatie om deze beter uit te lijnen op de opgave.

Overige relevante beleidsdocumenten voor onderhoud kapitaalgoederen:

• Gemeentelijk water en rioleringsplan 2022-2026
• Agenda klimaatadaptatie en natuur 2024-2027
• Verkeersvisie (2016)
• Parkeervisie (2019)
• Omgevingsvisie

Stand van zaken

In het SAMP is verantwoord welke exploitatie- en investeringsmiddelen nodig zijn om de kwaliteitsdoelstellingen te halen en wat er aanvullend nodig is om te kunnen werken aan de 5 beheerdoelen.

Voldoende goed gekwalificeerd personeel vinden om beheerdoelen te halen blijft een aandachtspunt en risico. Dat is onder meer het geval bij projecten voor vervanging en groot onderhoud of ecologisch beheer. En niet alleen intern hebben we hier last van, maar ook extern en bij partners in de openbare ruimte (zoals Liander). We zien dan ook dat afgelopen jaren de investeringsuitgaven achterblijven ten opzichte van de middelen. In 2025 zijn de beschikbare middelen voor dat jaar weliswaar uitgegeven, maar is de achterstand in de uitvoering nog niet ingelopen.

Eind dit jaar wordt de warmtetransitie vastgesteld. Met daarin een werkvolgorde en een eerste inschatting van de mogelijke oplossingsrichting. De beheerprogrammering en warmtetransitie zijn waar dat logisch is op elkaar afgestemd. In veel buurten in de oostzijde van de stad kunnen we de warmtetransitie en de beheeropgave goed combineren. Wel zijn er nog forse risico’s met betrekking tot oplossingsrichting en tempo van de warmtetransitie.

In De Maten temporiseren we in een aantal buurten op dit moment vervanging en onderhoud om kapitaalvernietiging te voorkomen indien tot een warmtenet wordt besloten. Hoewel we een grootschalig aanpak in deze buurt afstemmen op een mogelijk warmtenet, blijven we klein onderhoud uitvoeren en/of investeren we gericht op leefbaarheid.

Klimaatverandering heeft invloed op onze assets. Hitte, droogte, hevige buien, invasieve soorten en plagen zijn onvoorspelbaar, maar komen in toenemende mate voor. In onze exploitatie houden we al rekening met deze risico’s. In de klimaatagenda staat hoe we deze onderwerpen structureel aanpakken.

Wat doen we in 2027

In 2027 gaan we verder met de implementatie van ecologisch beheer bij het dagelijks onderhoud. Hiermee wordt o.a. de biodiversiteit bevordert. Vooral in het onderhoud van grassen is dit duidelijk zichtbaar. Grote delen gras die voorheen intensief werden gemaaid, worden nu extensiever onderhouden. Hierdoor ontstaat een bloemrijke grasvegetatie, met een hogere ecologische waarde.

Een greep uit onze projecten:

• Europaweg (tussen Jachtlaan en ring) herinrichten en delen van de rijbaan Matenpoort vervangen,
• Revitalisering Rivierenkwartier Noord,
• Vervanging/ herinrichting diverse straten in buurten Ugchelen Noord en De Sprengen,
• Verbeteren van ca. 11ha aan buiten de kom wegen en ca. 1,2ha fietspaden binnen de kom,
• Mheenpark actieve beweegplek - opknappen tennisbaan en basketbalveld en vernieuwen skate voorziening tot speel- en ontmoetingsplek die uitnodigt om meer te gaan bewegen voor jong en oud.
• Vervangen van 4 VRI’s (reguliere vervanging van Verkeers Regel Installatie's),
• Vervangen en verplaatsen van een dynamische afsluitinstallatie in de van Kinsbergenstraat,
• Vervangen van de huidige 120 straatparkeerautomaten,
• Vervanging van een deel van de verlichting langs de hoofdwegen. Naar verwachting zijn rond 2035 alle armaturen vervangen door dimbare LED’s,
• Aanpassen/ ombouwen ‘HAHN masten’ omgeving Oude Raadhuis/Raadhuisplein,
• Verbeteren groeiplaatsen bestaande bomen (ca. 170 stuks);
• Voor de ca. 20-25 kapitaalintensieve kunstwerken worden voor de komende 10 nog geen grote investeringen verwacht. In de periode 2035-2040 verwachten we 2 grotere kunstwerken te moeten vervangen. De Freulebrug en de Deventerstraatbrug.

Ook gaan we verder met de implementatie van assetmanagement in onze organisatie. Hierbij ligt in 2027 de nadruk op uitvoering van projecten. Begin 2027 wordt het nieuwe SAMP 2028-2031 aan de raad aangeboden. De koers van het huidige SAMP wordt in hoofdlijnen doorgezet en op belangrijke punten ge update.

Onderhoud vastgoed

Wij verwijzen u naar de Paragraaf Vastgoed